Gram · Ons · Kg · Banka makası · Fon · Rasyo
Faiz kararından enflasyon bültenine, banka ekranından altın ve fon işlemlerine kadar karşılaşacağınız kavramları sade tanım, pratik bağlam ve ilgili hesaplama araçlarıyla öğrenin.
Merkez bankasının piyasadan menkul kıymet alıp satarak sistemdeki likiditeyi ve kısa vadeli faizleri etkilemesidir.
Pratikte ne anlatır?Likidite fazlasının çekilmesi veya geçici fon ihtiyacının karşılanması için kullanılabilir.
Merkez bankasının farklı kanallardan yaptığı fonlamanın miktarlarla ağırlıklandırılmış ortalama faizidir.
Pratikte ne anlatır?Politika faizinden farklılaşması, bankaların fiili fonlama koşullarına dair ek bilgi verebilir.
Faiz oranlarında yüzde 0,01'lik değişimi anlatan ölçüdür.
Pratikte ne anlatır?100 baz puanlık artış, faiz oranında 1 yüzde puanlık artış demektir.
Merkez bankasının gecelik borç alma ve borç verme oranları arasında oluşan faiz aralığıdır.
Pratikte ne anlatır?Piyasa gecelik faizlerinin hareket edebileceği operasyonel çerçeveyi gösterir.
Enflasyonun ekonomik kararları bozmayacak kadar düşük ve öngörülebilir olduğu durumdur.
Pratikte ne anlatır?TCMB'nin temel amacı fiyat istikrarını sağlamaktır.
Merkez bankasının para politikası duruşunu ilan etmekte kullandığı temel faiz oranıdır.
Pratikte ne anlatır?Türkiye'de kullanılan operasyonel araç ve oran, Para Politikası Kurulu karar metninde belirtilir.
TCMB faiz kararlarını inceleNominal faizin enflasyondan arındırılmış yaklaşık karşılığıdır.
Pratikte ne anlatır?Basit çıkarma hızlı bir fikir verir; doğru bileşik hesap (1 + nominal oran) / (1 + enflasyon) - 1 formülüdür.
Reel sonucu hesaplaBir menkul kıymetin daha sonra geri alınmak üzere satıldığı kısa vadeli fonlama işlemidir.
Pratikte ne anlatır?İşlem ekonomik olarak teminatlı borçlanmaya benzer; vade ve fiyat baştan belirlenir.
Menkul kıymetin daha sonra geri satılmak üzere satın alındığı işlemdir.
Pratikte ne anlatır?Repo işleminin karşı tarafındaki nakit değerlendirme yönünü ifade eder.
Enflasyonu ve talep baskısını sınırlamak amacıyla finansal koşulların daha kısıtlayıcı hâle getirilmesidir.
Pratikte ne anlatır?Faiz, likidite, kredi ve makroihtiyati araçlar birlikte etkili olabilir.
Bankaların belirli yükümlülükleri karşılığında merkez bankasında tutmak zorunda oldukları tutardır.
Pratikte ne anlatır?Oran veya uygulama değişikliği bankacılık sistemindeki likidite ve kredi koşullarını etkileyebilir.
Bir ülkenin mal, hizmet ve gelir işlemlerinden oluşan cari hesabının negatif bakiye vermesidir.
Pratikte ne anlatır?Dış finansman ihtiyacı hakkında bilgi verir; tek başına ekonominin tüm sağlığını göstermez.
Geçici veya oynak bazı kalemler dışlanarak fiyat eğilimini izlemeye çalışan göstergelerin genel adıdır.
Pratikte ne anlatır?Tek bir çekirdek gösterge yoktur; hangi kapsamın kullanıldığı mutlaka belirtilmelidir.
Genel fiyat düzeyinin belirli bir dönemde gerilemesidir.
Pratikte ne anlatır?Tek bir ürünün ucuzlaması deflasyon anlamına gelmez; geniş mal ve hizmet sepetinde düşüş gerekir.
Fiyatların düşmesi değil, fiyat artış hızının yavaşlamasıdır.
Pratikte ne anlatır?Yıllık enflasyon gerilediğinde genel fiyat seviyesi çoğunlukla yükselmeye devam eder; yalnızca artış hızı azalır.
Tüketici, reel kesim, hizmet, perakende ticaret ve inşaat güven göstergelerini bir araya getiren bileşik endekstir.
Pratikte ne anlatır?100'ün üzeri iyimserliğin baskın olduğunu gösterir; aylık değişim ve alt endeksler birlikte okunmalıdır.
Mal ve hizmetlerin genel fiyat düzeyindeki sürekli artışı ifade eder.
Pratikte ne anlatır?Tek bir ürünün fiyatı değil, temsilî sepetin dönemsel hareketi ölçülür.
Alım gücünü hesaplaBir ekonomide belirli dönemde üretilen nihai mal ve hizmetlerin toplam değerini ölçer.
Pratikte ne anlatır?Yıllık büyüme ile bir önceki çeyreğe göre arındırılmış değişim aynı şey değildir.
İstihdam edilenler ile iş arayanların çalışma çağındaki nüfusa oranıdır.
Pratikte ne anlatır?İşsizlik oranındaki değişimi yorumlarken katılım oranıyla birlikte bakılmalıdır.
İşi olmayan, iş arayan ve çalışmaya hazır kişilerin iş gücüne oranıdır.
Pratikte ne anlatır?Çalışma çağındaki nüfusun tamamına oran değildir; yöntem ve dönem bilgisi önemlidir.
Tüketici sepetindeki tüm ana kalemleri kapsayan genel enflasyon oranıdır.
Pratikte ne anlatır?Enerji ve gıda gibi oynak kalemler de hesaba dahil edilir.
Takvim ve mevsim kaynaklı düzenli dalgalanmaların veriden istatistiksel olarak ayrıştırılmasıdır.
Pratikte ne anlatır?Arındırılmış seri kısa dönem eğilimini, ham seri gerçekleşen düzeyi farklı açılardan gösterir.
Şirketlerin üretim, sipariş, istihdam ve teslimat koşullarına ilişkin anket göstergesidir.
Pratikte ne anlatır?Genellikle 50'nin üzeri genişlemeye, altı daralmaya işaret eder; kapsam ve sağlayıcı kontrol edilmelidir.
Ekonomik faaliyette geniş çaplı ve belirgin daralma dönemidir.
Pratikte ne anlatır?İki çeyrek üst üste küçülme yaygın kısa tanımdır; resmî değerlendirmeler daha geniş veri kullanabilir.
Hanehalklarının tükettiği mal ve hizmet fiyatlarının zaman içindeki değişimini ölçen endekstir.
Pratikte ne anlatır?Aylık, yıllık ve on iki aylık ortalama oranlar farklı karşılaştırmalara dayanır.
Üretici aşamasındaki fiyat değişimlerini ölçen endeks ailesidir.
Pratikte ne anlatır?Tüketici fiyatlarına geçiş aynı anda, aynı büyüklükte veya otomatik gerçekleşmez.
Bir kurumun varlığı müşteriden satın almayı teklif ettiği fiyattır.
Pratikte ne anlatır?Elinizdeki döviz veya metali bozdururken genellikle kurumun alış fiyatı kullanılır.
İki para birimi arasındaki oranın ortak bir üçüncü para birimi üzerinden hesaplanmasıdır.
Pratikte ne anlatır?EUR/GBP gibi pariteler TL'ye çevirmeden de hesaplanabilir.
Çapraz kur hesaplaMerkez bankası tablolarında banknot biçimindeki yabancı para için ilan edilen referans alış ve satış kurudur.
Pratikte ne anlatır?Döviz kuru ile efektif kur aynı tabloda farklı sütunlarda yer alabilir.
TCMB kur arşivine gitÜlke kodu, kontrol hanesi ve yerel hesap yapısını standart biçimde birleştiren uluslararası banka hesap numarasıdır.
Pratikte ne anlatır?Biçimsel doğrulama hesabın aktif veya alıcının doğru kişi olduğunu kanıtlamaz.
IBAN yapısını kontrol etBir para biriminin birden fazla yabancı para karşısındaki değerini birlikte izlemek için oluşturulan ağırlıklı göstergedir.
Pratikte ne anlatır?Sepetteki para birimleri ve ağırlıkları belirtilmeden değer tek başına anlamlı değildir.
Bir varlığın büyük fiyat etkisi yaratmadan hızlı biçimde alınıp satılabilme kolaylığıdır.
Pratikte ne anlatır?Düşük likiditede alış-satış farkı genişleyebilir ve işlem fiyatı son değerden uzaklaşabilir.
Aynı varlık için alış ve satış fiyatları arasındaki farktır.
Pratikte ne anlatır?Başa baş noktasını görmek için tutarsal farkın yanında yüzdesel makas da hesaplanmalıdır.
Makas hesabını açBir para biriminin başka bir para birimi cinsinden değeridir.
Pratikte ne anlatır?EUR/USD 1,10 ifadesi bir euronun 1,10 dolar değerinde olduğunu anlatır.
Bir kurumun varlığı müşteriye satmayı teklif ettiği fiyattır.
Pratikte ne anlatır?Döviz veya metal satın alırken çoğunlukla kurumun satış fiyatı kullanılır.
Uluslararası finansal mesajlaşmada bankayı veya kurumu tanımlayan koddur.
Pratikte ne anlatır?IBAN hesabı, SWIFT/BIC ise finansal kurumu tanımlar; transferde ikisi birlikte istenebilir.
Banka kodlarını inceleBir finansal işlemin hesaplara fiilen geçtiği veya tutarın kullanılabilir hâle geldiği tarihtir.
Pratikte ne anlatır?Emir tarihi ile valör tarihi farklı olabilir; faiz ve fon hesaplarında bu ayrım sonucu etkiler.
Altın alaşımındaki saf altın payını 24 üzerinden ifade eden ölçüdür.
Pratikte ne anlatır?22 ayar teorik olarak 22/24 saflık oranına karşılık gelir; ürün damgası kontrol edilmelidir.
Saf ağırlığı hesaplaBakır, alüminyum, nikel, çinko, kurşun ve kalay gibi sanayi metallerinin genel adıdır.
Pratikte ne anlatır?Fiyatları üretim döngüsü, enerji maliyeti, stoklar ve sanayi talebine duyarlı olabilir.
Ticarette belirli standartlarla alınıp satılabilen metal, enerji veya tarım ürünüdür.
Pratikte ne anlatır?Fiziki ürün ile vadeli kontratın fiyat, teslim ve risk özellikleri aynı değildir.
Emtia ansiklopedisini açAltın, gümüş, platin ve paladyum gibi ekonomik değeri yüksek metal grubudur.
Pratikte ne anlatır?Her metalin arz, sanayi kullanımı, yatırım talebi ve işlem standardı farklıdır.
Bir alaşımın saflığını binde bir üzerinden gösteren ölçüdür.
Pratikte ne anlatır?999 milyem, ürünün teorik olarak binde 999 oranında ilgili metal içerdiğini belirtir.
Değerli metallerde kullanılan ve yaklaşık 31,1035 grama eşit ağırlık birimidir.
Pratikte ne anlatır?Günlük kullanımda bilinen 28,35 gramlık ons ile karıştırılmamalıdır.
Ons–gram dönüşümü yapİki varlığın fiyatlarının birbirine oranıdır.
Pratikte ne anlatır?Altın/gümüş rasyosu bir ons altının kaç ons gümüş değerinde olduğunu gösterir; tek başına sinyal değildir.
Rasyoyu hesaplaBir varlığın yakın teslim için geçerli piyasa referans fiyatıdır.
Pratikte ne anlatır?Perakende fiziki ürün fiyatına üretim, taşıma, vergi, stok ve satıcı marjı eklenebilir.
Belirli bir endeks veya varlık sepetini izlemeyi amaçlayan ve payları borsada işlem gören fondur.
Pratikte ne anlatır?Piyasa fiyatı ile fonun gösterge niteliğindeki portföy değeri geçici olarak farklılaşabilir.
Şirketin dağıttığı kâr payının ilgili dönem kârına oranını ifade eder.
Pratikte ne anlatır?Temettü verimiyle aynı değildir; biri kâra, diğeri piyasa fiyatına göre hesaplanır.
Fon varlıklarından karşılanan yönetim ücreti ve diğer giderlerin toplam etkisini gösteren orandır.
Pratikte ne anlatır?Gerçekleşmiş fon fiyatı çoğunlukla bu giderleri içerir; getiriden ikinci kez düşülmemelidir.
Gider etkisini hesaplaBir şirketin borsada işlem görebilen paylarının toplam sermayeye oranıdır.
Pratikte ne anlatır?Fiili dolaşım oranı ile hukuki halka açıklık oranı farklı tanımlara dayanabilir.
Belirli dönemde gerçekleşen işlemlerin toplam miktarını veya parasal değerini gösterir.
Pratikte ne anlatır?Yüksek hacim tek başına fiyat yönünü göstermez; alıcı ve satıcının eşleştiği faaliyeti anlatır.
Şirketin dağıtılmasına karar verilen kârının pay sahiplerine düşen bölümüdür.
Pratikte ne anlatır?Brüt tutar, kesinti, hak kullanım ve ödeme tarihi KAP bildiriminden kontrol edilmelidir.
Temettü hesabını açAlımda ödenebilecek en yüksek, satışta kabul edilebilecek en düşük fiyatın belirtildiği emirdir.
Pratikte ne anlatır?Fiyat sınırı kontrol sağlar ancak emrin gerçekleşmesini garanti etmez.
Fiyat belirtilmeden, karşı taraftaki en iyi mevcut emirlerle eşleşmesi istenen emirdir.
Pratikte ne anlatır?Likiditenin düşük olduğu ortamda beklenenden farklı fiyatlardan gerçekleşme riski taşır.
Varlık ağırlıklarını önceden belirlenmiş hedef oranlara yaklaştırma işlemidir.
Pratikte ne anlatır?Vergi, komisyon, makas ve kişisel risk sınırı hesaba katılmalıdır.
Dağılımı incelePay başına yıllık brüt temettünün pay fiyatına oranıdır.
Pratikte ne anlatır?Maliyete göre verim ile güncel fiyata göre verim farklı sonuç verir.
Fon emrinin fiyatının ve nakit geçişinin ileri bir iş gününde kesinleştiği işlemdir.
Pratikte ne anlatır?Emir saati, fiyat tarihi ve nakdin hesaba geçişi fonun izahnamesine göre değişir.
Aynı veya eşdeğer varlığın farklı piyasalardaki fiyat farkından yararlanmayı amaçlayan eş zamanlı işlemdir.
Pratikte ne anlatır?İşlem maliyeti, transfer süresi ve uygulama riski teorik farkı ortadan kaldırabilir.
Vadeli fiyatların spot fiyattan daha düşük olduğu piyasa yapısıdır.
Pratikte ne anlatır?Yakın dönem fiziki talep, stok sıkışıklığı veya taşıma getirisi etkili olabilir.
Vadeli fiyatların spot fiyattan daha yüksek olduğu piyasa yapısıdır.
Pratikte ne anlatır?Finansman, depolama ve sigorta gibi taşıma maliyetleri fiyat eğrisine yansıyabilir.
Gelecekte yapılacak bir alım-satımın fiyatının bugün belirlendiği tezgâh üstü sözleşmedir.
Pratikte ne anlatır?Şartlar taraflar arasında özelleştirilebilir; karşı taraf riski önemlidir.
Borsada işlem gören, miktar, kalite ve vade özellikleri standartlaştırılmış vadeli sözleşmedir.
Pratikte ne anlatır?Pozisyonlar günlük uzlaşma ve teminat kurallarına tabidir.
Mevcut veya beklenen fiyat riskini azaltmak amacıyla koruyucu karşı pozisyon alınmasıdır.
Pratikte ne anlatır?Riski tamamen yok etmeyebilir; baz riski, vade uyumsuzluğu ve maliyet kalabilir.
Daha küçük teminatla daha büyük nominal pozisyon taşınmasını sağlayan yapıdır.
Pratikte ne anlatır?Kazanç olasılığıyla birlikte zarar hızını ve teminat tamamlama riskini de büyütür.
Kapatılmamış veya vadesi gelmemiş vadeli sözleşmelerin toplam sayısıdır.
Pratikte ne anlatır?İşlem hacmi gün içindeki akışı, açık pozisyon ise taşınan sözleşme stokunu gösterir.
Belirli bir varlığı önceden belirlenen fiyattan alma veya satma hakkı veren sözleşmedir.
Pratikte ne anlatır?Alıcı hak elde eder; satıcı yükümlülük üstlenir. Prim, vade ve kullanım fiyatı sonucu belirler.
Tarafların faiz, döviz veya başka nakit akışlarını belirli kurallarla değiştirdiği sözleşmedir.
Pratikte ne anlatır?Ürün türüne göre kur, faiz ve karşı taraf riski farklılaşır.
Hesaptaki teminat gerekli seviyenin altına düşünce ek teminat yatırılması talebidir.
Pratikte ne anlatır?Tamamlanmaması pozisyonun kurum kurallarına göre azaltılmasına veya kapatılmasına yol açabilir.
Aynı dayanak varlığın farklı vadelerdeki fiyatlarını birlikte gösteren yapıdır.
Pratikte ne anlatır?Eğrinin şekli stok, finansman, taşıma maliyeti ve arz-talep beklentileriyle ilişkilidir.
Gelir ile maliyetlerin eşit olduğu, net kâr veya zararın sıfıra yaklaştığı fiyat düzeyidir.
Pratikte ne anlatır?Alış maliyeti, satış komisyonu, makas ve kesintiler dahil edilmelidir.
Başa başı hesaplaHer dönemin getirisinin anaparaya eklenerek sonraki dönemde yeniden getiri üretmesidir.
Pratikte ne anlatır?Oran, dönem uzunluğu ve katkı zamanı sonucu belirler; düzenli getiri garanti edilmez.
Bileşik hesabı açGelecekteki bir nakit akışının seçilen iskonto oranıyla bugüne indirgenmiş karşılığıdır.
Pratikte ne anlatır?Farklı iskonto oranı aynı ödeme planı için farklı bugünkü değer üretir.
Peşin–taksit karşılaştırDönem içindeki bileşikleşmeyi dikkate alarak bir yıllık eşdeğer oranı gösterir.
Pratikte ne anlatır?Aylık oranı yalnızca 12 ile çarpmak nominal yaklaşım verir; bileşik karşılık farklıdır.
Yatırımın nominal sonucunun aynı dönemin enflasyonuna göre düzeltilmiş karşılığıdır.
Pratikte ne anlatır?Pozitif nominal getiri, enflasyon daha yüksekse satın alma gücü kaybı olabilir.
Reel getiriyi hesaplaGelecekteki nakit akışlarını bugünkü değere çevirirken kullanılan varsayımsal orandır.
Pratikte ne anlatır?Alternatif getiri, finansman maliyeti ve riske göre seçilebilir; tek doğru oran yoktur.
Enflasyon etkisi çıkarılmadan paranın tutarsal veya yüzdesel değişimidir.
Pratikte ne anlatır?Gerçek satın alma gücü için aynı dönemin enflasyonuyla birlikte değerlendirilir.
Birden fazla alımın miktarlarla ağırlıklandırılmış birim maliyetidir.
Pratikte ne anlatır?Basit fiyat ortalaması, alım miktarları farklıysa yanlış sonuç verir.
Ortalama maliyeti hesaplaVerginin geliri ödeyen veya işleme aracılık eden tarafça kaynağında kesilmesidir.
Pratikte ne anlatır?Oran ürün, tarih ve kişisel duruma göre değişebilir; güncel mevzuat kontrol edilmelidir.
Bir fiyatın belirli sürede ne ölçüde dalgalandığını anlatan risk göstergesidir.
Pratikte ne anlatır?Yüksek volatilite yönü değil, hareketlerin büyüklüğü ve değişkenliği hakkında bilgi verir.
Bir dönem getirisinin bileşik yöntemle bir yıllık eşdeğerine dönüştürülmesidir.
Pratikte ne anlatır?Kısa dönemdeki sonucu yıllıklandırmak aynı performansın süreceği anlamına gelmez.
Kavramı öğrendikten sonra formülü ve gerçek kullanım bağlamını ilgili merkezde inceleyin.
Gerçekleşen, önceki değer, açıklanma zamanı ve piyasa etkisini birlikte görün.
UYGULAMAFormülleri kendi rakamınızla deneyinReel getiri, makas, maliyet, kredi ve birikim araçlarına tek merkezden ulaşın.
DERİNLEŞTİRİNKarşılaştırmalı rehberleri okuyunAltın, gümüş, döviz ve emtia konularını adım adım inceleyin.
Ürün, piyasa ve mevzuat bağlamı tanımı değiştirebilir. Örneğin alış fiyatı kullanıcı ile banka açısından ters yönden okunabilir; ekrandaki taraf ve işlem yönü kontrol edilmelidir.
Gerçekleşen değer kadar dönem, ölçü birimi, aylık-yıllık ayrımı, arındırma durumu, önceki revizyon ve resmî kaynak birlikte incelenmelidir.
Hayır. Sözlük kavramları sadeleştirir; kişisel risk, vade, maliyet, sözleşme ve güncel veri değerlendirmesinin yerine geçmez.
İletişim sayfasından terimi ve karşılaştığınız bağlamı iletebilirsiniz. Tanım resmî veya birincil kaynaklarla kontrol edildikten sonra değerlendirilir.
GümüşKur açıklamaları sadeleştirilmiş özgün özetlerdir. Teknik veya mevzuata bağlı ayrıntılarda ilgili kurumun güncel sayfası esas alınır.